Zwemmen als medicijn tegen psychische klachten

Bewegen is inspannend, maar zeker ook ontspannend. Daarmee is het niet alleen goed voor het lichaam, maar ook voor de geest. Sterker nog, sporten en bewegen kunnen de psychische gezondheid verbeteren. Uiteraard is het geen ‘wondermiddel’ en is er een persoonsgerichte aanpak nodig. Zo blijkt uit onderzoek van het Mulier Instituut op basis van een literatuuronderzoek naar de relatie tussen psychische gezondheid, bewegen en sporten. Een deel van de Nederlandse bevolking ervaart psychische klachten. Wat kan zwemmen voor hen betekenen?

Psychische klachten

Regelmatig bewegen vermindert psychische klachten, zoals depressiviteit en angstgevoelens. Dit geldt zowel voor mensen met milde psychische klachten, als voor mensen met een psychische stoornis. Bij de laatste groep zijn de positieve effecten zelfs groter. Voor mensen met milde psychische klachten lijkt bewegen als therapie het zelfs even goed te doen als psychotherapie of medicatie. Het kan een belangrijke rol spelen bij het herstelproces omdat mensen fitter worden, meer zelfvertrouwen krijgen, structuur in hun leven en men komt in contact met anderen. Depressieve klachten nemen af, er wordt minder stress ervaren en meer zelfvertrouwen. Daarnaast heeft het een positief effect op de ‘sociale gezondheid’: sporters hebben betere sociale vaardigheden en meer positieve contacten met andere mensen dan niet-sporters.

Belemmeringen

Alhoewel sporten en bewegen veel voordelen kan opleveren, is het (weer) gaan sporten en bewegen niet altijd vanzelfsprekend voor mensen met (ernstige) psychische klachten. Zij ervaren hierbij namelijk verschillende belemmeringen, afhankelijk van de aard en ernst van de psychische klachten. Veel genoemde belemmeringen zijn:

  • Weinig energie hebben
  • Veel stress ervaren
  • Een gebrek aan motivatie hebben
  • Naast psychische klachten ook lichamelijke aandoeningen of beperkingen hebben
  • Een gebrek aan zelfvertrouwen om (weer) te gaan sporten en bewegen
  • Een gebrek aan steun van anderen

Lees ook: Zwemmen is gezond: zwemmers leven gezonder dan niet-zwemmers

Wat helpt?

Uit de wetenschappelijke literatuur komt een aantal kenmerken van sport- en beweegactiviteiten naar voren die van belang zijn voor het verminderen van psychische klachten:

  • De inzet van tenminste matig intensieve sport- of beweegactiviteiten die het duurvermogen verbeteren, eventueel in combinatie met krachttraining.
  • Sport- of beweegactiviteiten die meerdere keren per week plaatsvinden gedurende een langere periode. Nadat het stopt, ‘verdwijnen’ de positieve effecten namelijk weer.
  • Het aanbieden van sport- of beweegactiviteiten in groepsverband, eventueel in combinatie met individuele beweegactiviteiten.
  • Begeleiding door een professional op het gebied van sport en bewegen.
  • Een persoonsgerichte aanpak die rekening houdt met motivaties, voorkeuren en belemmeringen.

Zorgverleners

Het is belangrijk dat zorgverleners, zoals huisartsen en psychologen, zich ervan bewust zijn dat sporten en bewegen een belangrijk van belang is voor mensen met (ernstige) psychische klachten. Mits rekening wordt gehouden met motivaties, voorkeuren en belemmeringen. Voor iemand die veel stress ervaart, is het bijvoorbeeld niet goed om meteen zwaar intensieve lichamelijke activiteiten te doen met een grote groep. Wellicht is het beter eerst te beginnen met lichte of matig intensieve activiteiten met een vertrouwd iemand. Voor mensen met (ernstige) psychische klachten en zorgvelners is het daarom goed om inzicht te krijgen in hun (on)mogelijkheden. Op basis daarvan kunnen sport- en beweegactiviteiten gekozen worden die daarop aansluiten, waardoor de kans ook groter is dat iemand gaat en blijft.

Zwemmen als medicijn

Het zwembad kan natuurlijk van enorm grote waarde zijn voor mensen met psychische klachten. Mensen kunnen individueel sporten of in een groep, je kunt als zwembad begeleiding op maat bieden. En als er nog lichamelijke aandoeningen of beperkingen zijn, biedt zwemmen helemaal uitkomst. Om hierin een belangrijke rol te kunnen spelen, is het dan ook aan te raden om contact te zoeken met huisartsen en psychologen. Ten eerste is het goed dat het belang van zwemmen voor mensen met een psychische klacht op het netvlies staat van de zorgverleners. En daarnaast kun je met hen ook goed sparren om te kijken naar de mogelijkheden die je kunt bieden zodat zij hun patiënten gericht kunnen door verwijzen als zij weten wat hun motivatie, voorkeur en belemmering is.

Kijk voor meer informatie op Alles over sport