Arbeid- en organisatiepsycholoog Linne van Straten schreef een essay over jonge professionals die vastlopen, ouders met de beste bedoelingen, en leiders die denken dat zachtheid helpt. En over waarom de vraag ‘wat kan ík nu doen?’ precies het probleem verduidelijkt. Het maakte veel los, want wat betekent dit nu voor de werkvloer? Wat kunnen managers doen? In ieder geval niet meteen in oplossingen denken.
Fotograaf Lenka de Hoogh
Psyche van een organisatie
Het begon met de afdeling klantenservice waar Linne haar onderzoek deed. Ze zag daar iets wat ze niet kon negeren: opvallend veel jonge medewerkers vielen uit met een burn-out. Ze vroeg zich af wat dit betekent. Linne is arbeid- en organisatiepsycholoog en oprichter van Linne van Straten | Arbeid & Organisatiepsychologie waar ze, zoals ze het zelf zegt, kijkt naar de psyche van een organisatie. Al meer dan twintig jaar onderzoekt ze wat mensen en organisaties werkelijk drijft. Haar essay Generatie Burn-out raakt een breed debat over werkdruk, leiderschap en systeemverantwoordelijkheid. Een scherpe analyse, maar bewust zonder oplossingsrichting. “Wie daar te snel naar gaat kijken, gaat voorbij aan het probleem.”
Veerkrachtspier
Gefascineerd door wat zij zag, ging Linne op onderzoek uit en ontdekte al snel dat het geen ‘watjes’ zijn, zoals het populaire verwijt luidt. Wat ze wel zag, waren scherpe, sensitieve mensen die razendsnel waarnemen en goed kunnen aanvoelen. Maar ook mensen die altijd aanstaan. “Jongvolwassenen van nu zijn opgegroeid in een wereld die constant iets van hen vraagt. Social media is niet zomaar een tijdverdrijf, het is een omgeving die permanent aandacht opeist, continue vergelijking aanwakkert en nauwelijks ruimte laat voor stilte.” De sociale controle is intenser dan ooit. Wat je doet, hoe je eruitziet, wat je bereikt, het is allemaal zichtbaar en meetbaar, voor anderen én voor jezelf. Toch zag ze dit niet als de kern van het probleem. De sleutel, zo ontdekte Linne, ligt een generatie eerder, bij de ouders van de jongvolwassenen. “Deze ouders zijn zelf heel zelfstandig opgevoed. Het zijn de klassieke ‘sleutelkinderen’ die vaak thuiskwamen in een leeg huis en zichzelf leerden te redden. Ze konden ook uren ergens spelen zonder dat iemand ongerust werd. Met als gevolg dat deze generatie een stevige veerkrachtspier heeft ontwikkeld.” Maar toen zij kinderen kregen, was het stellige voornemen om het allemaal anders te doen. “Met als gevolg ouders die alles doen wat nodig is, het mag hun kind aan niets ontbreken. Wat resulteerde in kinderen die nooit leerden om te gaan met ongemak of teleurstelling. De veerkrachtspier die hun ouders hadden ontwikkeld, ontwikkelden zij niet. Van de ouders zeker goedbedoelde keuzes, maar met onbedoelde gevolgen.”
Conflictvermijdend leiderschap
Dit zien we volgens Linne nu terug op de werkvloer. Veel organisaties zijn zachter en zorgzamer gaan leiden, ook hier met de beste bedoelingen. Maar Linne beschrijft in haar essay scherp wat de gevolgen daarvan zijn. “Zachtheid zonder kaders creëert onzekerheid. Ruimte zonder structuur vergroot de spanning. En bescherming zonder ontwikkeling maakt afhankelijk.” Leiderschap is hierdoor in veel organisaties te vaag geworden en vaagheid is mentaal zwaar. “Als verwachtingen niet expliciet zijn, moeten medewerkers voortdurend inschatten wat er van hen wordt gevraagd en wanneer iets goed genoeg is. Dat kost elke dag energie, energie die dan ergens anders niet meer beschikbaar is.” Linne ziet dat leidinggevenden correcties vaak vermijden omdat ze bang zijn medewerkers het niet aankunnen. Feedback wordt dan verpakt, uitgesteld of helemaal niet gegeven. “Maar daarmee wordt elke correctie uiteindelijk een incident. Waar feedback niet normaal is, blijven incidenten hangen.”
Lees het gehele interview met Linne van Straten in ZwembadBranche #104