Een kind komt huilend de zwemles binnen. Voor de lesgever begint op dat moment een uitdaging. De les is voorbereid, de groep wacht en één kind vraagt iets heel anders dan gepland. Hoe geef je aandacht aan dat kind, zonder de rest uit het oog te verliezen? Juist daar maakt interactie het verschil. Voor dat ene kind én alle andere kinderen in de groep.
Een huilend kind kun je niet negeren. Er wordt direct iets van je gevraagd. Een reactie, niet per se een oplossing. Je weet niet precies wat achter die tranen schuilgaat. Angst voor het water? Of speelt er iets heel anders. Wat een kleine stap lijkt, kan voor een kind voelen als een grote hindernis. Wat heeft dit kind nodig om verder te kunnen? Een kind kijkt niet alleen naar wat je zegt, maar vooral naar hoe je het zegt. Het merkt of je haast hebt, of je echt luistert en of er ruimte is voor wat het zelf voelt. Voordat een kind het water raakt, heeft het al iets geleerd: of spanning er mag zijn en of de lesgever oog heeft voor wat er bij hem speelt. Dit proces verloopt vaak ongemerkt, maar heeft grote invloed op alles wat daarna gebeurt.
Lesgevers willen graag helpen en komen in beweging zodra een kind het moeilijk heeft. Ze leggen uit, moedigen aan en zoeken met de beste bedoelingen direct naar een oplossing. Snel handelen is niet altijd hetzelfde als goed aansluiten bij het kind. Laat een kind het je vertellen voordat je te snel advies geeft. Als we beter snappen wat er speelt, verandert onze reactie. Het draait minder om oplossen en meer om aansluiten. Vertrouwen groeit en angst vermindert zodra een volgende stap haalbaar voelt. Daarom zijn kleine stappen zo krachtig. Niet omdat ze spanning wegnemen, maar omdat een kind ervaart dat het verder kan dan het dacht. Kinderen hoeven niet direct een oplossing. Ze willen vooral gezien en gehoord worden. Zeker als iets spannend is. Een kind dat merkt dat er geluisterd wordt, ontspant al een beetje. Dan ontstaat ruimte om een stapje te zetten. Een vraag doet meer goed dan een aanwijzing. Geduld is vaak krachtiger dan overtuigen.
Vraag wat het kind spannend vindt. Laat het toekijken als meedoen een stap te ver is. Geef een keuze tussen twee oefeningen of zoek samen naar een tussenstap. Andere kinderen doen iets voor of moedigen aan. Materiaal kan helpen om een oefening kleiner, speelser of overzichtelijker te maken. Soms helpt een maatje, soms een spel en soms gewoon wat extra tijd. Niet alles hoeft direct opgelost te worden. Andere kinderen kijken ook mee. Niet alleen naar de oefening, maar vooral naar jouw reactie. Ze zien hoe je reageert op een kind dat het moeilijk heeft. Daarmee leren ze iets wat minstens zo belangrijk is als leren zwemmen. Namelijk dat leren soms spannend is, dat fouten maken erbij hoort en dat jij dat niet direct afwijst.
Juist daarom is een goede lesvoorbereiding zo belangrijk. Niet omdat alles volgens plan verloopt, maar omdat je ruimte krijgt om af te wijken van dat plan. Kinderen oefenen zelfstandig, werken samen en leren van elkaar. Daardoor ontstaat voor jou tijd om aan te sluiten bij het kind dat iets anders nodig heeft. In iedere les is er iets wat je niet had voorzien. Dat is geen verstoring van de les. Dat ís de les. Misschien beoordelen we zwemlessen wel op verkeerde dingen, diploma’s, tijden en vaardigheden. De echte vraag is eenvoudiger. Durft een kind vandaag een stapje te zetten dat het gisteren nog niet aandurfde? Daar begint leren en misschien ook wel goed lesgeven.
Deze column is geschreven door Leone Hamaker.
advertentie
