Vandaag is het Wereld Parkinson Dag. Een ziekte die wereldwijd steeds vaker voorkomt en een grote impact heeft op het dagelijks leven van mensen die ermee leven en hun omgeving. Waar Parkinson lange tijd vooral werd gezien als een bewegingsstoornis, groeit het besef dat het een veel breder ziektebeeld is. Naast motorische symptomen zoals trillen, stijfheid en traagheid spelen ook vermoeidheid, slaapproblemen en cognitieve veranderingen een grote rol. Tegelijk verandert ook onze kijk op behandeling. Medicatie blijft essentieel, maar leefstijl — en met name bewegen — krijgt een steeds centralere plek.
Bewegen als bouwsteen in de behandeling
Steeds meer onderzoek laat zien dat regelmatige lichaamsbeweging een belangrijke bijdrage levert aan het functioneren en de kwaliteit van leven van mensen met Parkinson. Medicatie blijft essentieel, het wordt alleen niet langer gezien als een aanvulling, maar een integraal onderdeel van de behandeling. Binnen de huidige zorgvisie maakt het net zo goed deel uit van de aanpak als medicatie en therapie. Richtlijnen, waaronder die van ParkinsonNet, benadrukken het belang van structureel en doelgericht bewegen, bij voorkeur onder begeleiding van gespecialiseerde therapeuten. Het gaat daarbij niet om simpelweg ‘meer bewegen’, maar om gericht trainen op functioneren, zelfstandigheid en kwaliteit van leven. Bewegen stimuleert bovendien processen in de hersenen die bijdragen aan het beschermen en ondersteunen van zenuwcellen. Zo worden er meer neurotrofische factoren aangemaakt, verbetert de energiehuishouding in cellen en leren de hersenen efficiënter omgaan met dopamine. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat bewegen mogelijk een positieve invloed heeft op het ziekteverloop. Hoewel dit effect nog niet volledig eenduidig is aangetoond, lijkt het aannemelijk dat regelmatig en doelgericht bewegen kan bijdragen aan een langzamer verloop van klachten.
Waarom juist zwemmen?
Dat betekent niet dat bewegen altijd vanzelf gaat. Symptomen kunnen tijdelijk toenemen tijdens inspanning, zoals een verergering van tremor. Ook wisselen goede en minder goede momenten elkaar af. Juist daarom is het belangrijk dat bewegen goed wordt afgestemd op de persoon, het energieniveau en het effect van medicatie. Er is ook niet één ‘beste’ vorm van bewegen bij Parkinson, wat werkt is altijd afhankelijk van de persoon. Tegelijk wordt bewegen in water vaak genoemd als een zeer geschikte en toegankelijke optie, juist vanwege de combinatie van veiligheid en bewegingsmogelijkheden.
- Meer veiligheid en vertrouwen
Door de ondersteuning van het water is de kans op vallen kleiner. Dit geeft ruimte om vrijer te bewegen, ook bij balansproblemen of freezing. - Beweging wordt weer mogelijk
De opwaartse kracht van water ontlast het lichaam. Bewegingen die op het land moeilijk of pijnlijk zijn, lukken in het water vaak wel. - Effect op spierstijfheid en dystonie
Warm water helpt spieren ontspannen, terwijl gerichte oefeningen bijdragen aan het rekken van overactieve spieren en het versterken van andere spiergroepen. - Ondersteuning bij freezing
Ritmische bewegingen en de weerstand van water kunnen helpen om het lichaam weer ‘in beweging te krijgen’. - Mentale en sociale winst
Zwemmen brengt ontspanning, plezier en vaak ook sociale interactie. Dat vergroot het zelfvertrouwen en de motivatie om te blijven bewegen.
Vermoeidheid en de paradox van bewegen
Eén van de meest voorkomende klachten bij Parkinson is vermoeidheid. Het voelt misschien tegenstrijdig, maar juist bewegen kan helpen om deze vermoeidheid te doorbreken. In het begin kost het energie en kan het zwaar aanvoelen, maar na verloop van tijd ervaren veel mensen juist meer energie en een betere belastbaarheid. Het helpt om hierin patronen te ontdekken. Wanneer werkt medicatie het beste? Op welk moment van de dag voelt bewegen het meest haalbaar? Door dit inzichtelijk te maken, bijvoorbeeld met een eenvoudig logboek, kan bewegen beter worden afgestemd op het dagelijks ritme.
De rol van de professional
Voor professionals ligt hier een belangrijke taak. De meerwaarde van bewegen zit niet alleen in het feit dát iemand beweegt, maar vooral in hóe dat gebeurt. Begeleiding die veilig, persoonlijk en motiverend is, maakt het verschil. Zeker in het water, waar specifieke kennis nodig is om oefeningen goed en effectief in te zetten. Parkinson vraagt daarmee om een brede aanpak waarin medicatie, therapie en leefstijl elkaar versterken. Bewegen — en in het bijzonder bewegen in water — is daarin een waardevolle pijler. Maar de echte winst zit in de dagelijkse praktijk: in het blijven stimuleren van beweging, in passende begeleiding en in het creëren van mogelijkheden. Ook in het water.
Met dank aan het Parkinsonfonds. Je vindt hier ook meer informatie over bewegen met Parkinson.
advertentie
