Steeds meer Nederlanders kampen met mentale problemen. Uit de nieuwste Monitor Mentale Gezondheid van het RIVM en Trimbos-instituut blijkt dat inmiddels vier op de tien Nederlanders last hebben van angstige of depressieve gevoelens. Vooral onder jongeren en vrouwen nemen de klachten de afgelopen jaren aanzienlijk toe. De mentale gezondheid van Nederlanders staat daarmee steeds meer onder spanning, daarnaast groeit het besef dat medicaliseren niet altijd wenselijk of nodig is. Veel problemen vragen om bredere oplossingen, zoals aandacht voor leefstijl, sociale omgeving en de kracht van bewegen. Juist daar kunnen sportieve omgevingen, waaronder zwembaden, een belangrijke rol spelen.
Stijgende trend
Sinds 2014 is het aantal mensen met angst- en depressieve gevoelens structureel toegenomen. Ook het aantal mensen met daadwerkelijk gediagnosticeerde psychische aandoeningen blijft groeien. Waar het in de periode 2007–2009 nog ging om 17,4 procent van de 18- tot 64-jarigen, was dat in de periode 2019–2022 gestegen tot 26,1 procent. Van de mensen die bij de huisarts aankloppen, gaat het bij een kwart van de patiënten vanaf zestien jaar om psychische klachten. Daarnaast maakt een op de tien jongeren tot 23 jaar gebruik van jeugdhulp en één op de twintig volwassenen is in behandeling bij de specialistische ggz. Vooral adolescenten, jongvolwassenen en meisjes ervaren toenemende druk en somberheid. De mentale gezondheid staat daarmee onder druk op een schaal die niet eerder zo zichtbaar was. Uiteraard hebben de psychische klachten allereerst impact op het leven van de persoon die ermee worstelt. Ze beïnvloeden het dagelijks functioneren, sociale relaties, school- of werkprestaties en het gevoel van eigenwaarde. Maar de gevolgen blijven niet beperkt tot het individu, ook de druk op de zorg neemt toe. Met als gevolg hogere kosten, maar ook overbelasting van het zorgsysteem. Wachttijden groeien, professionals staan onder druk en mensen krijgen niet altijd tijdig de hulp die nodig is. Daarnaast heeft het effect op de werkvloer, ongeveer 42 procent van de mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangt deze vanwege psychische stoornissen. Dit alles maakt het belang van preventie en vroegsignalering groter dan ooit.
Medicaliseren
Maar professionals signaleren ook dat jongeren soms te snel in zorgtrajecten belanden, terwijl hun problemen niet altijd duiden op een psychische stoornis. Faalangst, prestatiedruk, slaaptekort of een gebrek aan vaardigheden om met stress om te gaan, spelen vaak een grote rol. Dat maakt het belangrijk om niet reflexmatig te medicaliseren, maar breder te kijken naar wat jongeren nodig hebben om te functioneren en te groeien. Een ondersteunende omgeving, structuur, sociale contacten en fysieke activiteit kunnen hierin al veel betekenen, zonder dat er direct professionele zorg aan te pas komt. Beweging is een effectieve manier om mentale gezondheid te versterken. Fysieke activiteit brengt het lichaam in een staat van alertheid die helpt spanning los te laten. De afgifte van endorfines zorgt voor een natuurlijke stemmingsverbetering en het behalen van persoonlijke doelen draagt bij aan een sterker zelfbeeld. Daarnaast verbetert bewegen de cognitieve functies zoals concentratie en geheugen, factoren die juist bij psychische klachten onder druk kunnen staan. Groepsactiviteiten stimuleren bovendien sociale interactie, wat gevoelens van isolatie kan verminderen.
Lees ook: De kracht van generaties samen in beweging: maatschappelijke impact van sport
Stichting Life Goals
Stichting Life Goals laat zien hoe krachtig sport kan zijn voor mensen die kampen met psychische of sociale problemen. In Nederland leven meer dan 1,3 miljoen mensen in een kwetsbare positie die nauwelijks of helemaal niet deelnemen aan sport. Deze groep mist vaak structuur, sociale contacten en mogelijkheden om hun vitaliteit te verbeteren — precies de elementen waar sport verandering in kan brengen. Life Goals ontwikkelt sportprogramma’s voor uiteenlopende kwetsbare doelgroepen, zoals mensen in de geestelijke gezondheidszorg, jongeren in de jeugdzorg, mensen met schulden of dakloosheid en vluchtelingen. Zij doen dit via lokale Life Goals-centra waar sportaanbieders, welzijnsorganisaties en gemeenten samenwerken aan laagdrempelige sportprogramma’s. Daarnaast biedt Life Goals sportieve trajecten waarin deelnemers stap voor stap werken aan fysieke conditie, zelfvertrouwen, sociale vaardigheden en dagstructuur. De organisatie traint ook sportprofessionals om kwetsbare doelgroepen effectief te begeleiden en ondersteunt hen met methodieken en interventies die bewezen effectief zijn. Onderzoek laat zien dat deelnemers aan Life Goals-programma’s groeien op mentale veerkracht, zelfvertrouwen en maatschappelijke participatie. De aanpak sluit aan bij het groeiende besef dat leefstijlinterventies een belangrijke plek verdienen naast de reguliere zorg. Niet ter vervanging, maar ter versterking van herstel en preventie.
Brede aanpak
Als we het tijd willen keren, moeten we ook investeren in omgevingen waar mensen kunnen bewegen, zich gezien voelen en laagdrempelig ondersteuning kunnen vinden. Organisaties zoals Life Goals laten zien hoe sport kan bijdragen aan herstel, preventie en sociale verbinding door samenwerking te zoeken met scholen, welzijnsorganisaties en sportaanbieders. Ook de zwembranche kan een belangrijke schakel vormen in het versterken van mentale veerkracht in de samenleving. Niet als vervanging van zorg, maar als structureel onderdeel van een bredere (preventieve) aanpak.
Hoewel beweging een postieve uitwerking kan hebben op de mentale gezondheid, is het aan te raden om bij aanhoudende psychische klachten professioneel hulp in te schakelen.
advertentie
