De ‘Challenger’-glijbaan in zwembad De Watergeus in Zoetermeer is voorlopig gesloten. Aanleiding zijn enkele incidenten waarbij zwemmers gewond zijn geraakt. Uit glijtesten blijkt dat de baan – die sinds de zomer van 2024 in gebruik is – op onderdelen te snel gaat. Wat precies de oorzaak is en hoelang de glijbaan buiten gebruik blijft, is nog niet bekend. De situatie roept vragen op. Wat zegt dit over de veiligheid van glijbanen in Nederland? Olaf Boxman, expert op dit gebied, waakt ervoor om paniek te zaaien. “De glijbanen die er in Nederland zijn, worden hoogstaand gecontroleerd. Een goedgekeurde glijbaan is in de basis gewoon heel goed.”
Nederland: minder spektakel, hoge normen
Olaf Boxman, eigenaar van B&Eau, is landschapsarchitect en gespecialiseerd in het ontwerp en de ontwikkeling van waterparken, met meer dan 200 gerealiseerde projecten wereldwijd. De glijbaan bij De Watergeus is volgens Olaf net wat sneller en dynamischer dan de meeste Nederlandse glijbanen. “In vergelijking met het buitenland zijn de glijbanen in ons land vaak vrij sober. In België zie je bijvoorbeeld veel zwembaden met spectaculaire glijbanen, daar draait het veel meer om beleving. Bij ons zie je dat vooral bij recreatieve vakantieparken.” Dat betekent niet dat Nederland hier niet op is ingesteld, integendeel, benadrukt Olaf. “Ontwerp, constructie, waterdruk, snelheid en uitloopzones worden eerst uitgebreid getest. Glijbanen zijn daarmee in de basis gewoon goed.” Toch blijft een waterglijbaan een technische installatie in een dynamische omgeving. “Met een goedkeuring ben je niet vrij van mankementen. Elke fabrikant maakt in zijn carrière wel een keer mee dat iets niet goed gaat. Dat is helaas niet altijd te voorzien.”
Techniek, water en menselijk gedrag
Een glijbaan lijkt eenvoudig: water, zwaartekracht en een buis. In werkelijkheid is het een samenspel van techniek en gedrag. “Er blijft altijd een risico. Alleen al een waterpomp die hapert kan van invloed zijn op snelheid en waterverdeling, met alle gevolgen van dien.” Waarop Olaf aanvult dat verkeerd gebruik één van de meest voorkomende oorzaken is van incidenten. “Het is van groot belang dat iedereen zich aan de regels houdt. Wanneer dit niet het geval is -en dan zeker in combinatie met te weinig of juist te veel water, bijvoorbeeld als een pomp niet optimaal werkt kan een onveilige situatie ontstaan.” Daarbij verschilt dat per gebruiker. “Houding, manier van afzetten en lichaamsgewicht beïnvloeden de dynamiek in de baan en kunnen de snelheid dusdanig verhogen dat het gevaarlijk wordt.”
Lees ook: Ongewoon voorval onder de Omgevingswet
Toezicht en cultuurverschillen
Bij het toezicht op de glijbanen wordt in Nederland sterk vertrouwd op pictogrammen, waarschuwingsborden en het principe van eigen verantwoordelijkheid. “In Amerika zie je vaak meerdere toezichthouders bij de start van een glijbaan die actief uitleggen wat goed gebruik is en mensen eruit halen als ze verkeerd starten.” Volgens Olaf is dat te begrijpen omdat het claimklimaat daar anders is. “In Nederland is dat veel minder nadrukkelijk aanwezig, maar het laat wel zien hoe belangrijk actief toezicht kan zijn.” Goed toezicht blijft essentieel, zeker waar techniek en menselijk gedrag samenkomen. Met het huidige personeelstekort is dat voor zwembaden een uitdaging, maar Olaf pleit toch voor direct toezicht bij attracties. “Je kunt daarmee de kans op een ongeval aanzienlijk verkleinen.”
Geen oordeel over Zoetermeer
Over de specifieke situatie in Zoetermeer wil Olaf zich niet uitlaten. “Ik kan die situatie niet beoordelen. Wat ik wel kan zeggen, is dat er bij dit soort situaties uiteindelijk alleen maar verliezers zijn. Niemand doet dit met opzet. Het is een vervelende situatie voor alle betrokken partijen, en in de eerste plaats voor de mensen die slachtoffer zijn geworden.” Tegelijkertijd benadrukt hij dat incidenten niet betekenen dat glijbanen in Nederland onveilig zijn. “De keuringen in Nederland zijn goed. Hoe droevig een situatie ook is, het gebeurt gelukkig zeer weinig. Afgezet tegen het enorme gebruik is de kans op een ongeval gering.” Dat neemt niet weg dat alertheid geboden blijft. “Goede controles en goed toezicht blijven cruciaal. Je moet er bovenop zitten.”
Wat kunnen exploitanten hiervan leren?
Problemen met waterattracties kunnen grote gevolgen hebben: gewonde gasten, reputatieschade, inkomstenderving of zelfs aansprakelijkheid. Soms leidt het tot langdurige vertragingen of sluitingen. Niet alles is te voorkomen, maar een zorgvuldige voorbereiding kan risico’s beperken, zegt Olaf. “Bezoek vooraf referentieprojecten – ook installaties die al enkele jaren draaien – en ervaar zelf hoe een baan functioneert. Praat met beheerders over hun ervaringen met de leverancier, het installatieproces en de veiligheidskeuring.” De laagste prijs is bovendien niet altijd de beste keuze. “Innovatie vraagt om specialistische kennis van engineering en bouwkunde. Daar moet je kritisch naar kijken.” Het draait volgens Olaf om de balans tussen beleving en beheersing: investeren in kwaliteit, scherp blijven op onderhoud en techniek en zorgen voor goed toezicht. “Uiteindelijk moet een glijbaan kunnen doen waarvoor hij bedoeld is: veilig plezier bieden.”
advertentie
