Nog even en dan zijn alle scholen weer open en komt alles weer op gang. Ook in de zwembaden. Maar niet iedereen springt dan meteen weer enthousiast het water in. Zwemliefhebbers die vóór de zomer in een lekker ritme zaten, kunnen nu moeite hebben om de draad weer op te pakken. Mensen die wel willen werken aan hun conditie, gewicht of prestaties, alleen na hun vakantie moeite hebben om de juiste motivatie te vinden. Hoe kun je dan helpen zonder te pushen?

Het vakantie-effect
Voor de zomer draaide alles soepel: vaste lesmomenten, regelmatige trainingen, misschien zelfs een concreet doel om naartoe te werken. Maar na een paar weken vakantie is dat ritme verdwenen. De eerste keer terug in het zwembad voelt zwaarder dan verwacht, en het contrast met de ontspannen zomerweken maakt de drempel alleen maar hoger. Het kan daardoor ook voor ervaren zwemmers moeilijker zijn om het oude patroon weer op te pakken. Motivatie is helaas geen constante factor, maar iets dat kan pieken en dalen. Zeker na een lange onderbreking kan het afnemen. Een begeleider die alleen adviezen geeft, loopt dan het risico dat iemand afhaakt. Maar wie te weinig zegt, laat iemand misschien doelloos aanmodderen. Juist de manier waarop het gesprek wordt gevoerd, kan helpen om weer beweging te creëren.
Lees ook: Plezier grootste reden om te bewegen: zwemmen is natuurlijk heel leuk!
Wat is Motivational Interviewing?
Wat dan ook kan helpen is: Motivational Interviewing, kortweg MI. Deze gespreksmethode werd in de jaren tachtig ontwikkeld door William Miller en Stephen Rollnick en is inmiddels wereldwijd een veelgebruikte aanpak om gedragsverandering te ondersteunen. De kern van MI is dat motivatie niet van buitenaf wordt opgelegd, maar van binnenuit groeit. Mensen veranderen namelijk niet omdat iemand anders dat zegt, maar omdat zij zelf de waarde en het nut ervan inzien. Bij MI gaat het er dus niet om dat jij als begeleider de ander overtuigt, maar dat je helpt om iemands eigen motivatie naar boven te halen. Dat doe je door met oprechte interesse te luisteren, de twijfels en ambivalentie bespreekbaar te maken en samen te verkennen waarom iemand eigenlijk weer zou willen starten. Het kan daarbij heel waardevol zijn om stil te staan bij hoe het was vóór de vakantie, welke voordelen het gaf om in een ritme te zitten en wat iemand nu mist nu dat patroon is weggevallen.
Van extrinsiek naar intrinsiek
De periode na de zomer is voor veel zwemmers een lastige overgang. Ze willen weer beginnen, maar ervaren tegelijkertijd weerstand: de trainingen voelen zwaar, de agenda zit vol, of ze zijn bang dat ze het toch niet volhouden. Dat innerlijke gesprek – het stemmetje dat fluistert dat je weer moet gaan, tegenover het stemmetje dat zegt dat je ook nog wel even kunt wachten – is precies waar MI op aansluit. Door in gesprek te gaan over wat iemand zelf belangrijk vindt, verschuift de motivatie van extrinsiek naar intrinsiek. Het gaat niet meer om ‘ik moet weer’ maar om ‘ik wil weer’. Dat besef vergroot het vertrouwen dat het daadwerkelijk mogelijk is om opnieuw te starten, ook als dat in kleine stappen gaat. In de praktijk kunnen het al kleine gesprekjes zijn die het verschil maken. Het gaat erom dat je niet vertelt wat iemand moet doen, maar vragen stelt die uitnodigen tot nadenken. Bijvoorbeeld door te vragen wat er zo prettig was aan het zwemritme van vóór de vakantie, welke voordelen iemand nu mist, of hoe een eerste kleine stap eruit zou kunnen zien. Door dat soort vragen hardop te beantwoorden, hoort iemand zichzelf zijn eigen motivatie formuleren en dat werkt vaak veel krachtiger dan welk advies ook.
Motivate boven water
De essentie van MI is dat er geen stok achter de deur zit, maar dat de motivatie weer boven water komt. Zeker na de vakantie, wanneer oude gewoontes zijn weggevallen en het lastig is om opnieuw te beginnen, kan een goed gesprek dan net het verschil maken. Dus zaten jouw zwemliefhebbers vóór de zomer in een fijn ritme, maar hebben zij nu moeite om dat opnieuw op te pakken? Met een beetje geduld, de juiste vragen en een oprechte luisterhouding kunnen zij hun motivatie hervinden én weer met plezier terug het water in duiken.

