De belangrijkste gesprekken zijn vaak niet gepland. Ze ontstaan aan de badrand wanneer een ouder iets zegt wat eigenlijk een vraag is, bij het koffiezetautomaat met je collega of als je het materiaal klaarlegt en de eerste zwemmers druppelen binnen. Het zijn korte uitwisselingen, nauwelijks meer dan een paar zinnen, maar ze bepalen de sfeer. Ze kunnen vertrouwen scheppen of juist afstand, begrip brengen of ruis veroorzaken. Gesprekken die ogenschijnlijk nergens over gaan, maar er wel toe doen. Hoe pak je dat aan?
Wat is smalltalk eigenlijk?
Precies over dat soort momenten gaat Smalltalk Survival: praktische gids voor de gesprekken tussendoor van Liz Luyben en Iris Posthouwer, beiden werkzaam als communicatietrainers en theaterdocenten. Vanuit hun ervaring in de wereld van training en presentatie laten ze zien hoe subtiel menselijk contact werkt en hoe makkelijk we het onderschatten. Hun boek is een uitnodiging om aandachtiger te worden voor wat er gebeurt in de kleine gesprekken die we dagelijks voeren. In deze gesprekken schakel je namelijk altijd tussen twee niveaus: de inhoud en de relatie. Een opmerking over het weer of de drukte aan het bad is zelden alleen feitelijk. Het is een manier om af te tasten hoe het met de ander is, om nabijheid of afstand te markeren. In elke zin klinkt een klein sociaal gebaar: hoor ik erbij, word ik gezien, mag ik iets zeggen? Het is volgens de auteurs daarmee geen vrijblijvende praat, maar een vorm van afstemming. En dat doen we voortdurend – met onze toon, onze blik, onze houding – en vaak zonder ons ervan bewust te zijn. Precies in die onbewuste laag kan het mislopen: een grapje dat verkeerd valt, een te snelle reactie, een blik die als afwijzend wordt gelezen. In die momenten speelt status mee, onzekerheid, of verschil in verwachtingen. Smalltalk is daarmee niet oppervlakkig, maar juist het speelveld waar onderlinge verhoudingen zichtbaar worden.
Ben jij op zoek naar een leverancier die kan helpen bij het verduurzamen van jouw zwembad of zwemschool? 👉 Klik hier.
Lees ook: Verziekte werksfeer: wat kun jij doen tegen roddelen?
De rol van ongemak
Een interessant element van het boek is hoe Luyben en Posthouwer omgaan met ongemak, een belangrijk onderdeel van smalltalk. Ze proberen het zeker niet weg te poetsen, maar juist te begrijpen. Ongemak hoort bij contact, schrijven ze: het ontstaat zodra mensen zich tot elkaar verhouden. Wie smalltalk probeert te perfectioneren, verliest spontaniteit. De kunst is niet om altijd het juiste te zeggen, maar om in contact te blijven, ook als het even schuurt. Specifiek richten de auteurs hun blik op de werkomgeving. Ze laten zien hoe de cultuur van een organisatie hoorbaar wordt in de manier waarop collega’s met elkaar praten. Een team waarin mensen alleen functioneel communiceren, mist vaak onderling vertrouwen. Een organisatie waarin ruimte is voor informeel contact, heeft meestal een betere sfeer en samenwerking. Smalltalk is dus niet het tegenovergestelde van professionaliteit, maar een voorwaarde ervoor. Zeker ook in een omgeving waarin veiligheid, samenwerking en klantcontact samenkomen, is de toon van het gesprek vaak belangrijker dan de inhoud. Een ouder die zich gehoord voelt, vertrouwt je sneller met zijn kind. Een collega die merkt dat je hem even aankijkt en lacht, voelt zich gesteund. Een bezoeker die vriendelijk wordt begroet, ervaart rust. Zulke momenten zijn klein, maar ze bepalen hoe mensen zich gedragen in situaties waarin het er wél toe doet.
Alledaagse communicatie
Wat Smalltalk Survival bijzonder maakt, is de manier waarop het alledaagse communicatie analyseert zonder het te verzwaren. Luyben en Posthouwer schrijven met humor en precisie over iets wat iedereen herkent, maar zelden onderzoekt. Ze koppelen observaties aan inzichten uit communicatietheorie en psychologie: over aandacht, sociale rolpatronen, status, onzekerheid en kwetsbaarheid. Hun kernboodschap is dat bewustwording vaak al genoeg is om verschil te maken. Wie beter kijkt en luistert, merkt eerder wat er onder de oppervlakte speelt. Wie zich ongemakkelijk voelt, wie ruimte zoekt, wie behoefte heeft aan erkenning. Zo wordt het een vorm van professioneel bewustzijn in plaats van een sociaal trucje. Smalltalk, zo blijkt, is niet de pauze tussen het werk door, het ís het werk. Het is waar samenwerking begint, waar vertrouwen groeit en waar de menselijke maat voelbaar blijft. In het zwembad, tussen het lawaai en de hectiek, vormen die korte momenten van contact de basis van rust, vertrouwen en plezier. Smalltalk Survival laat zien dat communicatie niet pas begint wanneer we ‘iets belangrijks’ te bespreken hebben. Juist de gesprekken tussendoor bepalen hoe we elkaar begrijpen, hoe prettig we samenwerken en hoe veilig een omgeving aanvoelt.
Meer weten over smalltalk? Bestel het boek ‘Smalltalk Survival: praktische gids voor de gesprekken tussendoor’
advertentie
