Sprayparken en bedriegertjes (hierna sprayparken genoemd) zijn waterspeeltuinen waar gebruikers in contact komen met water via allerlei interactieve waterattracties. Het water in deze sprayparken wordt opgevangen via een waterdoorlatende vloer of via vloerputjes. Het opgevangen water wordt vaak (na een waterbebehandeling) opnieuw gebruikt in het spraypark. Door de aard van de attracties kunnen bij sprayparken ook aerosolen ontstaan.

Zwaar belaste waterattractie
De inhoud van het circulerende water is bij een spraypark veelal veel kleiner dan bij zwembaden. Dit terwijl er vaak veel gebruikers in contact komen met het water in de sprayparken. Ook kunnen soms dieren of vervuiling uit de omgeving in contact komen met het water. Dit maakt dat sprayparken doorgaans gezien moeten worden als zwaar belaste waterattracties.
Gedegen waterbehandeling
De afgifte van vervuiling in sprayparken is meestal vergelijkbaar met de vuilafgifte in zwembaden. Dit wordt anders als de controle op hygiëne minder wordt, zoals in publieke ruimte zoals parken. Sprayparken bij vakantieparken worden doorgaans hygiënisch beheerd. Dit wil zeggen dat je er niet met je schoenen in mag en dat je eerst moet douchen. Zonder hygiënisch beheer is de afgifte van vervuiling per zwemmer een stuk groter. De waterbehandeling van het spraypark moet berekend zijn op de betreffende situatie.
Regelgeving sprayparken
In sprayparken kunnen problemen ontstaan als de waterbehandeling niet serieus genomen wordt. Qua regelgeving worden er geen eisen gesteld aan de waterbehandeling of waterkwaliteit voor sprayparken. Ook is het niet verplicht om deze waterkwaliteit periodiek te controleren. Sprayparken vallen onder de zogenaamde algemene zorgplicht.
Algemene zorgplicht
Volgens de algemene zorgplicht (artikel 1.7 Omgevingswet) is, iedereen die redelijkerwijs kan vermoeden dat een bepaalde activiteit negatieve gevolgen kan hebben voor de leefomgeving (gezondheid van gebruikers), verplicht om:
- alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van hem kunnen worden gevraagd om die gevolgen te voorkomen,
- voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen: die gevolgen zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken,
- als die gevolgen onvoldoende kunnen worden beperkt: die activiteit achterwege te laten voor zover dat redelijkerwijs van hem kan worden gevraagd.
Wat betekent dit in de praktijk?
Vanuit de algemene zorgplicht moeten beheerders van sprayparken analyseren welke risico’s er kunnen zijn inzake de veiligheid en gezondheid van de gebruikers. Dit kan veiligheid zijn van speeltoestellen of scherpe randen van bouwkundige elementen, maar ook de kwaliteit van het aangeboden water. Als het water in een spraypark onvoldoende gedesinfecteerd of gefiltreerd wordt, kunnen problemen ontstaan met micro-organismen, zoals Pseudomonas, Enterococcen of Legionella. Om dit te voorkomen moet enerzijds een gedegen waterbehandeling aanwezig zijn en anderzijds moet deze waterbehandeling goede beheerd worden. Ook kunnen de gebruikte materialen de groei van micro-organismen bevorderen zoals natuursteen of verende (rubbermateriaal) vloeren.
Lees ook: Ongewoon voorval onder de Omgevingswet
Wat is een goede waterbehandeling?
Een goede waterbehandeling is nodig wanneer het water steeds hergebruikt wordt. Het water moet dan continu gecirculeerd worden over een filter om vuildeeltjes te verwijderen. Daarnaast moet het water gedesinfecteerd worden. De desinfectie kan geregeld worden met vrij chloor (wat is toegestaan voor deze toepassing). Desinfectie met vrij chloor is alleen effectief bij een bepaalde concentratie en in combinatie met een bepaalde zuurgraad.
Wat valt er onder goed beheer van de waterbehandeling?
Goed beheer betekent dat het filter regelmatig gespoeld moet worden. Kleine filters moeten vaker gespoeld worden dan grote filters door het beperkte vuil-bergend-vermogen. Tijdens het spoelen moet het filter voldoende fluïdiseren (dit is het optillen van het filterbed, minimaal 25% expansie). Daarnaast moet het filter gespoeld worden tot het water visueel helder wordt om er zeker van te zijn dat het filter na het spoelen schoon is.
Voor de desinfectie betekent goed beheer dat regelmatig de concentratie vrij chloor en zuurgraad gemeten moet worden (tenminste 2x per dag). Dit is nodig omdat er storingen aan de dosering kunnen optreden en die moeten tijdig gesignaleerd worden om herstelmaatregelen tijdig te kunnen starten.
Goed beheer betekent ook dat er actie ondernomen moet worden wanneer er afwijkingen zijn. Dus als een filter niet goed spoelt, of de desinfectie niet goed werkt, dan moet er actie ondernomen worden om dit te herstellen. En als er klachten zijn, dan ga je op zoek naar de oorzaak daarvan, dit zijn namelijk vaak de eerste signalen dat er iets mis is.
Wanneer voldoe je aan de regels van de algemene zorgplicht?
Als je kunt aantonen dat je alles gedaan hebt (redelijkerwijs) om negatieve effecten bij de gebruikers tegen te gaan. Vaak is het lastig om te weten of je genoeg gedaan hebt, daarom kun je ook omgekeerd te werk gaan met onderstaande vraag.
Wanneer heb je niet voldaan aan de regels van de algemene zorgplicht?
Stel jezelf de volgende vragen om te weten of je veilig zit:
- Heb ik (aantoonbaar) alle maatregelen genomen (redelijkerwijs) om nadelige gevolgen bij gebruikers te voorkomen? Het kan zijn dat je hiervoor externe expertise moet inschakelen.
- Heb ik, toen nadelige gevolgen bij gebruikers zichtbaar werden, (aantoonbaar) maatregelen genomen om die gevolgen zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken?
- Heb ik toen dat niet of onvoldoende kon, die activiteit gestaakt (spraypark gesloten)?
Als je één van deze vragen met ‘Nee‘ beantwoordt, heb je niet aan de algemene zorgplicht voldaan. Het is dan raadzaam om alsnog te zorgen dat dit voor elkaar komt. Dit begint met het opschrijven van alle risico’s die gebruikers van het spraypark kunnen lopen en kijken of je die risico’s (aantoonbaar) onder controle hebt. Neem indien nodig contact op met een inhoudelijk expert.
Tot slot
Het lastige van de algemene zorgplicht is dat het een soort vangnet regelgeving is. Dus als een activiteit niet ergens anders beschreven is in de regelgeving, dan valt het in ieder geval nog onder de algemene zorgplicht. Lastig daarbij is dat het algemeen omschreven is, waardoor het lijkt alsof je als aanbieder van die activiteit niets hoeft te doen. Daarom moet genoemd worden dat bovenstaand stuk een samenvoeging is van artikelen uit geldende regelgeving en de kennis en ervaring van de auteurs. In de tekst wordt een aantal keer ‘aantoonbaar’ gebruikt. Dit betekent dat je moet kunnen aantonen dat je actie ondernomen hebt. Aantoonbaar is onder meer uitvoerig en nauwkeurig documenteren, inclusief tijdlijn van bijvoorbeeld aard en hoeveelheid van klachten, gemeten waarden van waterkwaliteit, uitgevoerde werkzaamheden zoals spoelen van filters, reinigen van vloeren, lab- metingen, informeren en uitvragen van gebruikers bij een incident. Als je dit niet kunt aantonen, kan het lastig worden op het moment dat bevoegd gezag een besluit moet nemen of een aanbieder nalatig geweest is en aansprakelijk is voor de gevolgen.
Deze tekst is geschreven door Paul Blom (Eurofins C-Mark), Maarten Keuten (TUDelft). Kijk voor meer informatie in een eerdere nieuwsbrief van Eurofins C-Mark over de risico’s van bedriegertjes.

