Het is de Week van de Mentale Gezondheid, bedoeld om mentale gezondheid bespreekbaar te maken en het taboe rondom psychische klachten te doorbreken. En dat is nodig, want 1 op de 4 Nederlanders krijgt jaarlijks te maken met een psychische aandoening. Meer dan 1,1 miljoen mensen hebben klachten die duiden op een depressie, terwijl de wachttijden in de ggz blijven oplopen. Vooral bij jongeren neemt het toe: meer dan 1 op de 3 tussen 16 en 24 jaar ervaart ernstige mentale klachten. Dit jaar is het thema overbruggen. Van alleen naar samen, want echte verbondenheid versterkt veerkracht. In de psychologie kennen we dat als glimmers: momenten van verbinding die het verschil maken.
Vroeger wilde ik rode krullen. Ik had wel krullen, maar geen rood haar. Verven durfde ik niet, dus bleef het bij bruin. Tot ik een zoon kreeg met rood haar en begreep dat dit alleen kan als beide ouders het in hun DNA hebben. Ik had het dus wel in me. Het liet zich alleen niet zien. Zij had rood haar en wilde graag donker haar. Zij durfde het wél te verven, zo donker mogelijk. Donker haar vond zij niet mooier, maar haar klasgenoten wel. Ze werd buitengesloten, uitgescholden en weggezet als lelijk. Allemaal om haar rode haar. Erover praten deed ze als kind met niemand en ze voelde zich heel alleen. Ze geloofde zelf ook dat ze niks waard was. Behalve op de schaatsbaan. Daar voelde ze zich gezien en realiseerde ze zich dat ze wél ergens goed in kan zijn. Dat ze er wél toe doet. Deze winter won zij goud op de Olympische Winterspelen. Zij was Antoinette Rijpma-de Jong.
In de psychologie staat dit bekend als glimmers: momenten die je een gevoel van geborgenheid en verbinding geven met jezelf en met de ander. Het is als het ware een herbedrading van je brein, waardoor je steeds meer veiligheid en vertrouwen in jezelf voelt. Uiteindelijk willen we allemaal gezien en gewaardeerd worden om wie we zijn. Vooral in onze jeugd. Dat is het moment waarop we ons wortelen. Zoals de Amsterdamse wethouder Sofyan Mbarki zo mooi verwoordde in zijn boek: ‘Hoe dieper je wortels, hoe hoger je kunt groeien.’ Voor hem reden om te investeren in een sportomgeving waarin kinderen beschermd kunnen opgroeien en zich welkom voelen. Juist op plekken zoals het zwembad worden volgens hem die wortels verstevigd: waar mensen zich thuis voelen, elkaar leren kennen en zich verbonden voelen met anderen.
In het zwembad kun je glimmen. Het is een belangrijke plek voor sport, gezondheid én het sociale leven. Waar je als kind wordt gezien, als tiener zelfvertrouwen krijgt en je als oudere minder eenzaam voelt. En waar jij als medewerker het verschil kunt maken. Zo zag ik laatst een heel mooi voorbeeld van hoe je als zwembad mensen tot hun recht laat komen en laat groeien. Bij zwembad De Hoge Devel werken mensen met een beperking vol trots elke woensdag in de horeca. Chantal de Ridder van Gemiva, de stichting die dit begeleidt en ondersteunt, zegt het treffend: “Ze willen ertoe doen. Ergens werken en niet alleen op een dagcentrum zitten. Wat betekenen voor de samenleving.” Hoe mooi is het als je daaraan kunt bijdragen? Maar het kan ook kleiner. Oprechte belangstelling, een persoonlijk kaartje of een gemeend compliment kunnen al veel betekenen.
Mijn krullen worden inmiddels grijs. Verven doe ik nog steeds niet. Antoinette ook niet meer. Soms verstopt ze haar rode krullen onder een strakke muts, maar eenmaal over de eindstreep mag iedereen het zien. Het schaatsen gaf haar veerkracht en geloof in zichzelf. Het bracht haar waar ze nu is. Natuurlijk hoeven we niet allemaal olympisch kampioen te worden. Iedereen kan op zijn of haar eigen manier stralen. Maar dat gaat niet altijd vanzelf. Dan helpt het als iemand je ziet, waardeert en stimuleert. Wie laat jij glimmen?
advertentie
