Het zwemplezier in Nederland blijven stimuleren is belangrijk: goed voor de gezondheid, zwemveiligheid en de zwembranche. Maar zwembaden staan voor een flinke opgave. Door strengere Europese wetgeving moeten gemeenten aan de slag met de verduurzaming van hun accommodaties. Toch gaat het om meer dan verduurzaming alleen, aldus Joost ten Bulte, adviseur duurzaamheid bij Vereniging Sport en Gemeenten (VSG). Ook toegankelijkheid en de maatschappelijke rol van het zwembad verdienen een plek in die afweging, net als de vraag hoe gemeenten dit samen kunnen oppakken. Twee jaar geleden riep het samenwerkingsverband Routekaart Verduurzaming Sport daarom de Taskforce Zwembaden in het leven om gemeenten hierbij te helpen.
De Taskforce Zwembaden
De Taskforce Zwembaden (bestaande uit RVO, VSG en Kenniscentrum Sport & Bewegen) is onderdeel van de Routekaart Verduurzaming Sport. Dit is het overkoepelende programma om de hele sportsector te verduurzamen. Zo biedt het handvatten om de sector CO2-arm te maken, materialen circulair te gebruiken en klimaatadaptieve maatregelen te nemen. De Taskforce ontwikkelt vijf bouwconcepten voor de renovatie en nieuwbouw van zwembaden. Er wordt samengewerkt met diverse kennisorganisaties en kennispartners, zoals Bouwnext, om de markt zo goed mogelijk bij elkaar te brengen zodat de bouwconcepten ook uitvoerbaar zijn. Sinds dit jaar is de Taskforce ook aangesloten bij VMV (Verduurzamingsaanpak Maatschappelijk Vastgoed), een landelijk programma vanuit het ministerie van VRO dat gemeenten helpt bij het versnellen van de verduurzaming van hun maatschappelijk vastgoed. Maar naast verduurzaming zijn er nog andere aspecten om rekening mee te houden.
Breder kijken dan alleen duurzaamheid
Het gaat veel over duurzaamheid binnen de sector. Terecht ook, want Europese wetgeving schrijft voor dat in 2030 16% van het slechtst presterende maatschappelijk vastgoed moet zijn uitgefaseerd, oplopend naar 26% in 2033. Maar dat zegt niets over of dat de juiste basis is voor het maken van keuzes over vernieuwing van zwembaden. “Je kunt misschien wel voldoen aan de Europese wetgeving, met een mooi verduurzaamd zwembad, maar we hebben met veel meer wetgeving te maken,” vertelt Joost. Veel zwembaden werden in de jaren 70 en 80 gebouwd, met heel andere behoeften in het achterhoofd. Voldoen deze zwembaden nog aan de normen die we tegenwoordig stellen? Joost vult aan: “We willen een breder perspectief meegeven aan de gemeenten. Denk aan wetgeving en wensen rondom zwemveiligheid, toegankelijkheid, maar ook aan veranderingen qua ruimtelijke ordening.” Dat betekent dat gemeenten zich de vraag moeten stellen waar het zwembad nog meer een bijdrage aan kan leveren. “Netcongestie, klimaatadaptatie, energie leveren voor de omgeving, maar ook de sociale en maatschappelijke rol die een zwembad kan spelen. Neem dit mee in je heroverweging van het verduurzamen, dan wel het ontwikkelen van je zwembad.”
Meer weten? Tijdens de ZwembadBranche Dag op 8 oktober in Expo Houten geeft Joost de kennissessie ‘Van energievreter naar toekomstbestendig zwembad’. Als bezoeker van de ZwembadBranche Dag kun je deze én alle andere sessies gratis bijwonen. Je hoeft je alleen maar even aan te melden.
Het volledige kennisprogramma van de ZwembadBranche Dag kun je hier bekijken.
Afwegingskader
Om gemeenten inzicht te geven, wordt er een digitale tool ontwikkeld, een soort afwegingskader. Deze kijkt als een quickscan naar drie thema’s: wat kun je met het gebied, wat is de maatschappelijke waarde en wat weet je over de accommodatie zelf. Hiermee kan een gemeenteambtenaar beoordelen of verduurzaming alleen de juiste stap is, of dat er andere aspecten moeten worden meegenomen. “Zo weten gemeenten waar ze staan, wat er mogelijk is in hun regio. Is er netcongestie? Heeft mijn collega in het gebied te maken met issues rondom hittestress?” Op basis van de quickscan zijn er in basis vijf scenario’s uitgewerkt en worden er aanbevelingen gegeven met voor- en nadelen van elk scenario. Die scenario’s werkt de Taskforce uit in vijf bouwconcepten, waarin concrete uitgangspunten staan. Met die kennis kan een gemeente een weloverwogen keuze maken over vervolgstappen.
Het gehele interview met Joost ten Bulte kun je lezen in ZwembadBranche #105.