Wie werkt in een spreekberoep, werkt met zijn stem. Het is het belangrijkste instrument dat je hebt: zonder stem kun je je vak nauwelijks uitvoeren. Toch wordt de stem vaak als vanzelfsprekend beschouwd. Zeker in de zwembranche, waar medewerkers dagelijks intensief spreken, is dat zorgelijk. De omstandigheden aan de badrand zijn namelijk ook niet optimaal, en stemklachten liggen op de loer. Hoe houd je je stem dan gezond?
Stemmisbruik
In de praktijk worden de gevolgen van stemmisbruik vaak onderschat. Dat komt vooral doordat klachten geleidelijk en bijna ongemerkt ontstaan. Bij een hese stem of een droge keel wordt vaak gedacht: dat trekt wel bij. Mensen blijven doorwerken met een geïrriteerde of vermoeide stem en moeten steeds meer kracht zetten om überhaupt geluid te produceren. Als je niets verandert, verergeren de klachten en ontstaat er een vicieuze cirkel, waarschuwt Lotte Hilgers van Sprekenderwijs Logopedie. “Uiteindelijk loop je risico op serieuze aandoeningen, zoals stembandknobbels of poliepen.” Volgens logopedist en stemexpert Stephanie Creemers van Logopedie Samenspraak zijn zwembadmedewerkers zich onvoldoende bewust van deze risico’s. “Tijdens opleidingen is er weinig aandacht voor stemgebruik. Er worden geen tools aangereikt, terwijl de werkomstandigheden juist extra belastend zijn.”
Lees ook: Gezond en duurzaam werk: de sleutel tot minder verzuim
Extra belastend
Zwembadmedewerkers die veelvuldig aan de badrand staan, gebruiken hun stem continu: om les te geven, aanwijzingen te geven, te corrigeren, aan te moedigen en om de veiligheid van bezoekers te garanderen. Deze communicatie is niet optioneel, maar essentieel voor een goed en veilig verloop van de werkzaamheden. Het vraagt veel van het lichaam, fysiek en vocaal mede omdat zwembaden akoestisch bijzonder uitdagende omgevingen zijn, zo benadrukt Lotte. “Geluid kaatst af op harde wanden en hoge plafonds, waardoor stemmen voortdurend galmen en op elkaar inwerken. Tegelijkertijd zorgen ventilatiesystemen, muziek of omgevingsgeluiden en het voortdurende gespetter en geplons van water voor een constant achtergrondgeluid. Door deze akoestiek gaan mensen vaak veel harder praten om gehoord te worden, wat vervolgens zorgt voor een voortdurende extra belasting van de stem en deze sneller wordt overbelast. Zeker wanneer mensen op afstand moeten worden aangesproken of de stem moet worden verheven om te corrigeren.” Die continue overbelasting wordt versterkt door de omgeving, legt Stephanie uit. “Het chloorwater zorgt ervoor dat de slijmvliezen in de neus, keel en mond uitdrogen, terwijl warme, benauwde lucht diep ademhalen bemoeilijkt. Een droge keel voelt niet alleen oncomfortabel aan, maar belemmert ook een soepel stemgebruik. Speeksel speelt namelijk een belangrijke rol in het smeren en beschermen van de stembanden. Als de mond en keel te droog zijn, ontstaat wrijving tijdens het spreken, wat extra spanning veroorzaakt.” Door deze uitdroging ga je bovendien ongemerkt gespannen spreken. Veel mensen ademen dan hoog in de borst in plaats van in de buik. “Je stem krijgt dan onvoldoende ademsteun, waardoor je op gespannen wijze gaat spreken ” vervolgt Stephanie. “Dat leidt tot heesheid en vermoeidheid van de stem, en op de lange termijn zelfs tot beschadiging van de stembanden.”
Lees het hele interview met Lotte Hilgers en Stephanie Creemers In ZwembadBranche #99
advertentie
