Zwemmen is één van de meest blessure-arme manieren van bewegen. In het water wordt immers een groot deel van je lichaamsgewicht gedragen, waardoor de belasting op heupen, knieën en enkels veel lager is. Zwemmen is dan ook ook dé manier om te blijven bewegen als je ergens last van hebt of om conditie op te bouwen zonder bang te zijn voor een blessure. Toch kun je in het water wel overbelasting ontwikkelen, vooral als je een beweging vaak herhaalt met veel volume of nét niet optimale techniek. Een klassiek voorbeeld hiervan is de schoolslagknie. Maar wat is precies en wat doe je eraan?
Wat is schoolslagknie?
Schoolslagknie is een verzamelnaam voor pijn aan de binnenzijde van de knie die samenhangt met (veel) schoolslag. Het is meestal geen acute blessure, maar een overbelastingsklacht waarbij weefsel aan de binnenkant van de knie geïrriteerd raakt door herhaalde prikkels. De pijn zit vaak het meest bij de afzet of wanneer de benen krachtig sluiten en kan zeurend of scherp zijn. Meestal ontstaat de klacht geleidelijk, zwemmers merken eerst een licht ongemak tijdens een benenserie of bij intensievere sets, waarna de pijn sneller terugkomt of langer blijft hangen. Soms is de knie na afloop wat gevoelig bij traplopen, hurken of opstaan uit een stoel. Met schoolslagknie wordt niet één specifieke structuur bedoeld. Het kan gaan om irritatie van bijvoorbeeld de mediale knieband, peesaanhechtingen aan de binnenzijde van het onderbeen of het gewrichtskapsel aan de binnenkant van de knie. Wat deze structuren gemeen hebben, is dat ze allemaal extra belast worden bij de draai- en sluitbeweging van de schoolslagbeenslag. Het gaat vaak om een reactie van het weefsel op herhaalde belasting die nét iets te veel of te vaak is geweest, er is meestal geen sprake van ‘grote schade’. Met tijdige aanpassing van belasting en techniek is de klacht daarom in veel gevallen goed te beïnvloeden.
Waarom juist bij schoolslag?
Bij borstcrawl en rugslag bewegen je benen vooral op en neer, waardoor de knie grotendeels als scharnier werkt. De belasting is daarbij vooral voorwaarts en achterwaarts, met relatief weinig draai- of zijwaartse krachten op het gewricht. Bij schoolslag is dat anders. De beenslag combineert buigen, naar buiten draaien, licht spreiden en vervolgens krachtig sluiten tegen waterweerstand. Juist die combinatie van rotatie en zijdelingse belasting vergroot de druk op de binnenzijde van de knie. Onder water wordt die beweging bovendien uitgevoerd tegen weerstand. Dat betekent dat elke afzet kracht vraagt, en dat die kracht telkens opnieuw via dezelfde structuren wordt opgevangen. Bij veel herhalingen kan dat leiden tot irritatie van het weefsel aan de binnenkant van de knie. Daar komt bij dat de rotatie idealiter grotendeels uit de heup komt. Wanneer de heup minder mobiel is of de beweging technisch vooral ‘uit de knie’ wordt gemaakt, neemt de belasting op de knie verder toe. De crawl gaat dan nog prima, maar de schoolslag doet pijn.
Wat kun je doen bij beginnende klachten?
De eerste stap is meestal tijdelijk minder schoolslag, zonder dat je hoeft te stoppen met zwemmen. Borstcrawl en rugslag zijn vaak prima alternatieven om conditie op peil te houden, terwijl je de knie rust geeft van precies die beweging die de irritatie uitlokt. Vaak helpt het al om schoolslag even te beperken tot korte, rustige stukjes in plaats van lange series of intensieve ‘benen met plankje’. Daarnaast loont het om de techniek te laten checken. Kleine aanpassingen kunnen al veel verschil maken: knieën minder wijd laten openen, de herstelfase gecontroleerd houden en zorgen dat de rotatie meer uit de heup komt in plaats van uit de knie. Als je een trainer hebt, kan die vaak snel zien of je beenslag onnodig veel zijwaartse druk geeft. Als de pijn terug blijft komen, is het verstandig om ook naar de basis te kijken: heupmobiliteit, heup- en bilspierkracht en stabiliteit. Wanneer die onderdelen minder goed meewerken, gaat de knie sneller compenseren en wordt de kans groter dat de klacht terugkeert zodra je weer meer schoolslag gaat zwemmen. Blijven klachten ondanks aanpassingen bestaan, of is er sprake van zwelling, slotklachten, instabiliteit of scherpe gewrichtspijn, laat er dan naar kijken door een sportfysiotherapeut of (sport)arts. Zo voorkom je dat een goed beïnvloedbare irritatie onnodig lang blijft doorsudderen.
advertentie
