Professionele blindheid

Wie al wat langer hetzelfde werk doet, merkt dat het hem gemakkelijker afgaat dan aan het begin. Een bepaald automatisme sluipt er in. Deze wordt zowel gewenst als verfoeid. Ikzelf wordt ook niet gespaard. Sinds september dit jaar werk ik twee dagen voor de hogeschool Windesheim. Ik geef het vak ‘zwemmen’ aan eerste-, tweede- en derdejaars studenten. Het is een zeer welkome aanvulling op mijn werkzaamheden bij het Nationaal Platform Zwembaden | NRZ, waar ik na 6 jaar en 6 keer de Dag van het Zwemonderwijs te hebben georganiseerd, wat nieuwe impulsen kon gebruiken.

De studenten dagen me uit en houden me scherp. Zomaar een lesje uit de mouw schudden of slecht voorbereid ten tonele komen: ik kan het me niet permitteren. Ik heb nog geen bagage waar ik op kan terug vallen. Dus zit ik elke week braaf mijn lessen voor te bereiden. Ik zucht, zwoeg en kijk verlekkerd naar mijn collega die een map met lesvoorbereidingen van voorgaande jaren heeft en denk bij mezelf: over een jaar heb ik ook zo’n map! Mijn collega daarentegen voelt af en toe de noodzaak om zich tegenover mij te verantwoorden waarom hij niets heeft voorbereid en terugvalt op lessen van het jaar ervoor. Hij wordt geraakt door mijn enthousiasme en mijn ideeën om de les vorm te geven.

Is het mogelijk om je voor routine en gemakzucht te behoeden? Een zwemonderwijzer die laatst een bijscholing volgde bij mij, wist het mooi te verwoorden. “Eigenlijk weten we het wel waar we net scholing over gehad hebben, maar we zien het niet meer en handelen er niet meer naar. We lijden aan professionele blindheid. We moeten elke keer weer even wakker geschud worden, om het weer te zien en er naar te handelen.” Sommige mensen blijken er meer last van te hebben dan anderen. Mijn derdejaars studenten moeten elke week zwemles geven aan kinderen van de basisschool. Deze lessen zijn in het kader van Swim2Play. Een vorm van natte gymles, waarbij kinderen middels spelletjes en speelse werkvormen allerlei activiteiten in het water doen. Eén van de studenten had een spel bedacht bij het thema reddend zwemmen. Hij gebruikte een vlot, flexibeams en er was een tikker. Ik zag hem zwoegen en zweten, aanpassingen maken. Maar het spel liep niet.

Na afloop van zijn les kwam hij bij mij zitten. Hij voelde zich machteloos, teleurgesteld en baalde dat hij het niet zo georganiseerd kreeg als hij voor ogen had. Al pratend en kijkend naar de lessen van zijn medestudenten veranderde zijn stemming. Zijn mede studenten gaven allen prima les, maar er zat niets vernieuwends bij voor hen zelf. Het waren spelvormen die ze al eens eerder hadden gegeven. Hij daarentegen had iets nieuws uitgeprobeerd. Een totaal nieuw spel bedacht. Dat vervolgens uitgeprobeerd en tijdens de les, toen hij merkte dat het niet liep, zijn kennis ingezet om het spel aan te passen. Op de CALO hebben ze hier een term voor ‘stralend falen’. Het is de fase waarin je balanceert tussen mislukken en ‘super goed’ lukken. De fase waarin je je veilige haven van bekende trucjes, activiteiten en handelingen hebt verlaten om je kennis en vaardigheden in te zetten om iets nieuws te creëren. Je kan hierin boven jezelf uitstijgen of mislukken. Hoewel zijn activiteit niet was geslaagd, had hij een hoop geleerd. Het meest trots was hij nog op het feit dat hij de uitdaging van iets nieuws uitproberen was aangegaan. Hij verwoorde het zelf nog wel het best: “Dat is ook wat ik wil. Ik wil me zelf blijven vernieuwen en als ik dadelijk voor de klas sta of zwemles geef steeds iets nieuws uitproberen. Het is me veel te saai om steeds maar hetzelfde te moeten doen.” Kijk: That’s the spirit!

Dus zwemonderwijzers van Nederland, wat heb je nodig om uit de comfort zone te komen? Is het een hoofd zwemzaken die je achter je vodden aanzit, een bijscholingsdag (de Praktijkdag Zwemonderwijs, bomvol met creatieve les ideeën, wordt weer georganiseerd in december), werken in een ander team of accommodatie, een verandering van lesduur (2 uurslessen in plaats van 45 minuten), een incompany-training, kijken bij een collega of naburig zwembad of een teamoverleg waarbij een thema centraal staat. Doe hetgeen wat voor jou werkt. Word wakker. Wrijf die professionele blindheid uit je ogen en maak de zwemlessen van je leven!

Thamar Henneken
Wil je reageren op de column van Thamar, mail naar: thenneken[email protected]