Vandaag viert Groningen een mijlpaal van formaat: het Helperzwembad bestaat honderd jaar. Dit bijzondere bad in de wijk Helpman is het oudste nog functionerende zwembad van de stad en groeit in een eeuw tijd uit tot een herkenbaar ankerpunt voor generaties Groningers. Het jubileum biedt niet alleen aanleiding om terug te kijken op een rijke geschiedenis, maar ook om vooruit te kijken naar de toekomst van het bad als monument en maatschappelijke voorziening.
Eeuwfeest
Toen Henk Kemper, hoofd afdeling Zwembaden van de gemeente Groningen, enkele jaren geleden aantrad, realiseerde hij zich meteen dat het naderende jubileum een bijzonder moment is om te markeren. “We willen hier heel bewust bij stilstaan en een programma maken dat recht doet aan de historische waarde van dit bad. Dankzij hulp van buitenaf lukt dat en is het vandaag een prachtig eeuwfeest.” Tijdens de heropening zijn er exposities met oude diploma’s, trofeeën en foto’s, rondleidingen door de verborgen krochten en de start van de HelperSwim, een zwemmarathon voor het goede doel. Het hoogtepunt is volgens Henk echter de bekendmaking dat het Helperzwembad de monumentale status krijgt. “Daarmee krijgt het bad de officiële erkenning die past bij zijn historische en maatschappelijke betekenis.”
Spiegel van de samenleving
Het Helperzwembad vindt zijn oorsprong in het initiatief van architect Eelkema, die in de jaren twintig zijn passie voor architectuur combineerde met ondernemerschap. Samen met fabrikant van Hasselt en gemeenteraadslid Gouverne richtte hij in 1924 de N.V. Helper Zwembad en Warmtecentrale op. Om het project betaalbaar te houden werd er ook een warmtecentrale gerealiseerd die zowel het zwembad als de omliggende woningen verwarmde. Ongeveer 120 huizen werden aangesloten op een innovatief leidingenstelsel: verwarmd badwater circuleerde door de woningen, kon opnieuw worden gebruikt en stroomde terug naar het zwembad om te worden gefilterd en hergebruikt. Voor die tijd een revolutionaire vorm van duurzame energievoorziening. Naast zwemmen konden inwoners zonder eigen sanitair er een stort- of kuipbad nemen, en het bad fungeerde ook als wasserette. “Het Helperbad was daarmee niet alleen een plek voor recreatie, maar ook een maatschappelijke voorziening voor minder draagkrachtigen. Deze sociale gelaagdheid maakte het tot een spiegel van de samenleving: welgestelde gezinnen kwamen voor ontspanning, anderen voor hun dagelijkse hygiëne.” In 1956 nam de gemeente Groningen het bad over. De toenemende welvaart en de invoering van de vrije zaterdag zorgden voor een grotere vraag naar zwembaden, en in 1972 werd een instructiebad toegevoegd.
Lees ook: Sluiting Goffertbad benadrukt noodzaak nuance en samenwerking
Een levend monument
Honderd jaar na de opening weerspiegelt het Helperzwembad de ontwikkeling van zwemmen in Nederland: van volksbad en hygiënische voorziening tot topsportlocatie en recreatieplek. Het bad heeft twee wereldoorlogen doorstaan en weet zelfs sluiting te ontlopen, wanneer vermeende funderingsproblemen achterstallig onderhoud blijken. Het Helperbad is de plek waar generaties Groningers hun eerste slagen zetten, sportieve hoogtepunten beleven en blijvende herinneringen maken. Een levend monument, waar elke duik de geschiedenis opnieuw tot leven brengt.
advertentie
