In 2030 moet het in Nederland vanzelfsprekend zijn dat ook mensen met een handicap of beperking kunnen sporten. Dat is de ambitie van de nationale strategie die volgde op het VN-verdrag Handicap (2016). Het Mulier Instituut monitort de voortgang en onderzocht in 2024 wat ‘vanzelfsprekend sporten’ betekent voor mensen met een beperking en voor betrokken sportorganisaties. De resultaten geven niet alleen zicht op de stand van zaken, maar ook op wat er nog nodig is om deze ambitie waar te maken.
Wat verstaan mensen onder vanzelfsprekend sporten?
Uit de peiling onder 376 respondenten en 17 diepte-interviews komt naar voren dat mensen met een beperking vanzelfsprekend sporten vooral koppelen aan toegankelijkheid. Dat begrip reikt verder dan een drempelvrije accommodatie. Het gaat ook om een omgeving waarin voldoende passend sportaanbod dichtbij beschikbaar is, waar trainers en coaches deskundig zijn en waar medesporters een open houding hebben. In die sportwereld is begeleiding vanzelfsprekend en voelt iedereen zich welkom. Toegankelijke accommodaties worden vaak genoemd, maar nog belangrijker blijkt sociale toegankelijkheid: het volwaardig meedoen, geaccepteerd worden en gewaardeerd worden om wie je bent.
Wat is er nodig om dat te bereiken?
Wanneer gevraagd wordt wat er nog moet gebeuren om sporten voor mensen met een beperking vanzelfsprekend te maken, valt op dat sociale factoren het meest bepalend zijn. Een open houding van anderen, begripvolle begeleiding en de bereidheid om mee te denken over wat iemand nodig heeft, worden vaak genoemd. Ook praktische zaken spelen een rol, zoals de beschikbaarheid van sporthulpmiddelen en goed vervoer naar de sportlocatie. Daarnaast geven veel respondenten aan dat informatie beter toegankelijk moet worden. Vaak is onduidelijk welk aanbod er bestaat, of een accommodatie prikkelarm is ingericht of dat er een aangepast toilet aanwezig is. Websites bevatten deze informatie meestal niet, terwijl dat voor iemand met een beperking cruciale voorwaarden zijn om te beslissen of sportdeelname haalbaar is. Ook fysieke toegankelijkheid blijft belangrijk: aangepaste kleedkamers en douches, rolstoelvriendelijke ingangen en liften bepalen of iemand zelfstandig kan sporten. Tot slot vormt de financiële toegankelijkheid voor velen een grote drempel. Kosten voor sportlidmaatschap, vervoer of begeleiding lopen hoog op en vergoedingen verschillen sterk. Sporten is daardoor niet voor iedereen haalbaar, terwijl juist deze groep vaak meer kosten maakt.
Lees ook: Zwemmen met een beperking: zwemvaardig én zwemveilig
Wat betekent dit voor de zwembranche?
Wanneer mensen drie prioriteiten mogen kiezen, komt goede begeleiding en coaching bovenaan te staan, gevolgd door het gevoel welkom te zijn en de betaalbaarheid van sport. Ook keuze in passend aanbod en de fysieke toegankelijkheid van accommodaties worden vaak genoemd. Hierin zien we steeds een duidelijke rode draad: vanzelfsprekend sporten gaat om meer dan fysieke aanpassingen. Het gaat net zo goed om houding, sfeer en deskundigheid. Voor de zwembranche ligt er een duidelijke kans om het verschil te maken. Zwemmen is van oudsher een toegankelijke sport voor mensen met uiteenlopende beperkingen, maar vanzelfsprekend is deelname nog niet. Uit de bevindingen volgen enkele belangrijke aandachtspunten:
- Deskundigheid vergroten: zorg dat instructeurs en toezichthouders weten hoe zij sporters met verschillende beperkingen kunnen begeleiden.
- Sociale toegankelijkheid versterken: creëer een open sfeer waarin sporters zich welkom voelen en vraag actief wat zij nodig hebben.
- Fysieke toegankelijkheid verbeteren: denk aan rolstoeltoegankelijke kleedruimtes, aangepaste douches, tilliften en prikkelarme zwemtijden.
- Informatie zichtbaar maken: vermeld duidelijk op de website welke faciliteiten beschikbaar zijn en welk aanbod geschikt is.
- Betaalbaarheid waarborgen: zoek samenwerkingen met gemeenten, fondsen en zorgverzekeraars om sport betaalbaar te houden.
Stap naar 2030
De strategie ‘Sporten voor mensen met een handicap is vanzelfsprekend in 2030’ laat zien dat er nog veel werk te doen is. Niet alleen gemeenten en beleidsmakers, maar ook sportaanbieders, vervoersorganisaties en professionals in de zwembranche hebben hierin een verantwoordelijkheid. Vanzelfsprekend sporten gaat pas lukken wanneer de hele keten – van sportaccommodatie tot trainer en van vervoersaanbieder tot financiering – goed samenwerkt. En bovenal: wanneer sporters met een beperking zelf volwaardig worden betrokken bij de oplossingen.
Lees voor meer informatie: Sporten voor mensen met een handicap vanzelfsprekend: cijfers en ervaringen
advertentie
