Participatie mensen met een beperking: bij sport is de kloof het grootst

Vandaag verscheen de eerste Monitor Nationale Strategie van het RIVM, een lijvig rapport van meer dan 180 pagina’s over de participatie van de ruim twee miljoen Nederlanders met een beperking. Werk, wonen, onderwijs, vervoer, cultuur en sport: alle levensdomeinen uit het VN-verdrag Handicap komen aan bod. Voor de beweegsector is de boodschap helder en ongemakkelijk tegelijk. Volgens de onderzoekers vormt sportdeelname een van de meest zichtbare gebieden van ongelijkheid tussen mensen met en zonder beperking. Tegelijk laat het rapport zien waar de drempels zitten, en een flink deel daarvan ligt binnen het bereik van sportaanbieders waaronder zwembaden.

Een kloof die niet kleiner wordt

Van de volwassenen met een lichamelijke beperking sportte in 2025 iets meer dan 28 procent wekelijks, tegenover ruim 60 procent van de mensen zonder lichamelijke beperking. Bij mensen met een motorische beperking ligt dat aandeel nog lager, op 21,6 procent. Dat de deelname sinds 2021 wel is gestegen, is goed nieuws, maar het verschil is in die jaren nauwelijks kleiner geworden omdat de rest van Nederland in hetzelfde tempo meer is gaan sporten. Ook het plezier in sport blijft achter: mensen met een lichamelijke beperking geven het gemiddeld een 5,7, terwijl de rest van Nederland op een 7,4 uitkomt. Wel kruipt dat cijfer langzaam omhoog, van een 5,1 in 2021, en het RIVM benadrukt dat sport een belangrijke bron van kwaliteit van leven kan worden zodra de drempels verdwijnen en er passend aanbod is.

Beeld kinderen genuanceerder

Bij kinderen is het beeld genuanceerder. Van de kinderen met een beperking die bij een club sporten, zit het merendeel bij een reguliere club en niet bij een speciale G-vereniging. Dat klinkt als inclusie, maar samen sporten is nog geen vanzelfsprekendheid: ruim een derde zegt dat kinderen met een beperking bij hun vereniging in een aparte groep sporten, en 37 procent sport tijdens de training daadwerkelijk samen met leeftijdsgenoten zonder beperking. Wel sporten minder kinderen met een beperking in clubverband, 56 procent van de sportende kinderen met een beperking doet dat bij een club of vereniging, tegenover 78 procent van hun leeftijdsgenoten zonder beperking. En waarom sporten sommige kinderen met een beperking helemaal niet? Ze missen de energie, hun beperking zit in de weg, of het aanbod is te ver weg of te duur. Ook noemen ze te veel prikkels, het ontbreken van G-aanbod in de buurt en activiteiten die alleen ’s avonds plaatsvinden, op een moment dat de energie al op is.

Lees ook: Praktische tips voor bewegen met een beperking

Tegens drempels aanlopen

Van de volwassenen met een motorische beperking die wél sporten, ervaart 65 procent toch een of meer belemmeringen; bij de niet-sporters is dat zelfs 91 procent. Meestal gaat het om de beperking zelf, de gezondheid of een gebrek aan energie, maar mensen met een verstandelijke beperking noemen ook vervoer en het gebrek aan mogelijkheden in de buurt. Daarnaast speelt het gebouw een rol. Van de mensen met een lichte lichamelijke beperking vindt 87 procent openbare gebouwen zeer toegankelijk, bij een ernstige beperking is dat nog maar 38 procent. En de drempel begint vaak al online: in de Toegankelijkheidsindex van dit jaar kwam geen enkele geteste website van een sportbond zonder toegankelijkheidsmeldingen door de test.

Landelijke monitor

Het RIVM stelt voor om samen met de sportsector een landelijke monitor op te zetten die de toegankelijkheid van locaties koppelt aan de werkelijke deelname van mensen met een beperking, en sportorganisaties te ondersteunen bij aanpassingen. Daarmee ligt er ook een uitnodiging aan de zwembranche. Want als er één sportaccommodatie is waar mensen met een beperking zich vrijer kunnen bewegen dan op het droge, dan is het wel het zwembad.

Lees meer hierover in de Monitor Nationale Strategie voortgang VN-verdrag Handicap. Participatie en inclusie van mensen met een beperking 2026.


advertentie

Piscine Global 2026