Dit jaar stond Groningen stil bij een bijzonder moment: het Helperzwembad bestond honderd jaar. Al een eeuw lang is dit bad in de wijk Helpman een vaste waarde in de stad, het is het oudste nog werkende zwembad van Groningen en een plek vol herinneringen. Generaties groeiden ermee op, leerden er zwemmen en vonden er ontspanning. Het jubileum was niet alleen een feest van herkenning, maar ook een moment om vooruit te kijken: hoe blijft dit monument een levendige plek voor de toekomst?
Monumentale status
Toen Henk Kemper, hoofd afdeling Zwembaden van de gemeente Groningen, enkele jaren geleden aantrad, realiseerde hij zich meteen dat het naderende jubileum een bijzonder moment was om te markeren. “We wilden hier heel bewust bij stilstaan en een programma maken dat recht doet aan de historische waarde van dit bad. Dankzij hulp van buitenaf is dat gelukt en is het een prachtig eeuwfeest geworden op 5 september.” Tijdens de feestelijke heropening waren er exposities met oude diploma’s, trofeeën en foto’s, rondleidingen door de verborgen krochten van het bad en de start van de HelperSwim, een zwemmarathon waarvan de opbrengst naar Stichting BEA ging. Maar het hoogtepunt van de dag was voor Henk de bekendmaking dat het Helperzwembad een monumentale status krijgt. “Daarmee krijgt het bad de officiële erkenning die past bij zijn historische en maatschappelijke betekenis.”
Lees ook: ‘De mooiste 50 meter buitenbaden van Nederland’: een ode aan het openluchtbad
Spiegel van de samenleving
Het Helperzwembad vindt zijn oorsprong in het initiatief van architect Eelkema, die in de jaren twintig zijn passie voor architectuur combineerde met ondernemerschap. Samen met fabrikant van Hasselt en gemeenteraadslid Gouverne richtte hij in 1924 de N.V. Helper Zwembad en Warmtecentrale op. Om het project betaalbaar te houden werd er ook een warmtecentrale gerealiseerd die zowel het zwembad als de omliggende woningen verwarmde. Ongeveer 120 huizen werden aangesloten op een innovatief leidingenstelsel: verwarmd badwater circuleerde door de woningen, kon opnieuw worden gebruikt en stroomde terug naar het zwembad om te worden gefilterd en hergebruikt. Voor die tijd een revolutionaire vorm van duurzame energievoorziening. Naast zwemmen konden inwoners zonder eigen sanitair er een stort- of kuipbad nemen, en het bad fungeerde ook als wasserette. “Het Helperbad was daarmee niet alleen een plek voor recreatie, maar ook een maatschappelijke voorziening voor minder draagkrachtigen. Deze sociale gelaagdheid maakte het tot een spiegel van de samenleving: welgestelde gezinnen kwamen voor ontspanning, anderen voor hun dagelijkse hygiëne.” Tien jaar na de opening volgde een uitbreiding die het bad nationaal bekend maakte: het Helper Zonnebad, ontworpen door Bulder, met een terrein om te zonnebaden, destijds beschouwd als een gezonde activiteit. De plek kreeg al snel de bijnaam ‘Côte d’Azur van het Noorden‘. Daarnaast trok het bad vele bekende zwemmers: in 1936 zwom de Amerikaanse Olympische ploeg er wedstrijden tijdens hun terugreis van Berlijn, en later leerden Nederlandse topzwemsters zoals Klenie Bimolt en Ranomi Kromowidjojo er zwemmen en trainen. Zo was het Helperzwembad van alle markten thuis.
Lees het gehele interview met Henk Kemper in ZwembadBranche #100
advertentie
