Nieuw onderzoek van het Mulier Instituut laat zien dat basisscholen stappen zetten op het gebied van bewegingsonderwijs, maar dat er voor kleuters nog veel werk te doen is. Dat terwijl eerder onderzoek naar motoriek en zwemles juist onderstreept hoe belangrijk dit is. Kinderen die op jonge leeftijd een brede beweegbasis opbouwen, leren aantoonbaar sneller en beter zwemmen. De teruglopende aandacht voor bewegingsonderwijs bij kleuters is daarmee niet alleen een probleem voor het onderwijs, het heeft ook gevolgen voor het leren zwemmen.
Meer gym, maar niet voor kleuters
Steeds meer basisscholen voldoen aan de wettelijke verplichting van minimaal 90 minuten bewegingsonderwijs per week voor leerlingen in groep 3-8. Dat blijkt uit vier nieuwe onderzoeken die het Mulier Instituut in april 2026 publiceerde. De trend gaat de goede kant op, maar het bewegingsonderwijs voor kleuters krijgt juist minder aandacht. Het gemiddeld aantal gymminuten per week in de onderbouw daalt ten opzichte van de vorige meting in 2021/2022. Een deel van de schoolleiders beschouwt buitenspelen als een volwaardig alternatief voor gestructureerde gymles, maar vrij spelen is iets anders dan gericht bewegingsonderwijs.
Daarnaast worden vakleerkrachten minder vaak ingezet voor de kleutergroepen. Dit wordt mede mogelijk gemaakt door de wetgeving zelf: de aanvullende leergang Vakbekwaamheid Bewegingsonderwijs is verplicht voor leerkrachten in groep 3-8, maar niet voor groep 1-2. Er bestaat dus geen wettelijke prikkel om ook voor de jongste leerlingen te investeren in kwalitatief goed bewegingsonderwijs. Het Mulier Instituut adviseert daarom om deze verplichting door te trekken naar de onderbouw, zodat alle kinderen vanaf het begin een stevige beweegbasis opbouwen.
Motoriek en leren zwemmen
Voor de zwembadbranche zijn deze ontwikkelingen van groot belang. Uit een pilotstudie van het Athletic Skills Model (ASM) in samenwerking met de Vrije Universiteit Amsterdam blijkt dat de motorische basisvaardigheid van een kind een directe invloed heeft op hoe snel het leert zwemmen. Kinderen met een bredere motorische basis boeken sneller vooruitgang in de eerste fasen van het zwemlestraject, ze worden eerder watervrij en beheersen zwemtechnieken sneller dan leeftijdsgenoten met een beperktere beweegervaring. Maar de tijd die kinderen nodig hebben om een zwemdiploma te halen, is de afgelopen jaren gestegen. Bewegingsarmoede wordt daarvoor vaak als verklaring aangedragen, het ASM-onderzoek voegt daar een nuance aan toe: het gaat niet alleen om te weinig bewegen, maar ook om te eenzijdig bewegen. Een kind dat veel heeft gesport of gevarieerd heeft bewogen vóór de eerste zwemles, leert sneller en effectiever zwemmen dan een kind dat weinig beweegervaring heeft opgebouwd. Het niet verplicht stellen van kwalitatief bewegingsonderwijs heeft daarmee indirect invloed op het leren zwemmen. Kinderen die met een motorisch achterstand aan hun zwemtraject beginnen, hebben meer lessen nodig of halen hun diploma later. Wat gevolgen heeft voor de zwemveiligheid van de jeugd.
Lees ook: Buitenspelen onder druk: wat betekent dat voor de motoriek van onze jeugd?
Belang brede beweegbasis
Het belang van een brede beweegbasis op jonge leeftijd is groot en heeft directe gevolgen voor hoe snel en hoe goed kinderen leren zwemmen. Zolang de wetgeving kwalitatief bewegingsonderwijs voor kleuters niet verplicht stelt, en zolang scholen geen structureel beleid ontwikkelen rond bewegen, zal dit probleem blijven bestaan. Wat niet alleen gevolgen heeft voor de motorische ontwikkeling van kinderen, maar ook hun zwemvaardigheden. De kennis is er en biedt zeker een mooi vertrekpunt.
Lees voor meer informatie de rapporten:
>> Bewegingsonderwijs en beweging in het primair onderwijs 2024/2025: 3-meting(opent in nieuw tabblad)
>> Accommodaties voor het bewegingsonderwijs: perspectief van basisscholen en gemeenten(opent in nieuw tabblad)
>> Bewegen tijdens de schoolpauze: zo stimuleren basisscholen bewegen tijdens de pauze(opent in nieuw tabblad)
>> Zonder visie geen beweging: hoe basisscholen visie en beleid over bewegen ontwikkelen, uitvoeren en borgen
advertentie
