Systeemgericht toezicht: handhaven op basis van wederzijds vertrouwen

De toezichtlast verminderen en de efficiency van de handhaving verbeteren. Dat is de bedoeling van systeemgericht toezicht, een nieuwe manier van handhaven die is gebaseerd op wederzijds vertrouwen. In Noord-Brabant zijn ze er ver mee. De zwembaden van Optisport in die provincie doen mee met het project. Ingrid Raben, manager kwaliteit bij Optisport, is enthousiast. ‘Met zelfregulering ben je van een heleboel administratieve rompslomp af.’

Iedere zwembadmanager kent het fenomeen: de veelal onaangekondigde bezoeken van inspecteurs van de provincie, het ministerie van VROM of de Voedsel- en Waren Autoriteit. Gemiddeld twee tot drie keer per jaar komen ze over de vloer. Natuurlijk met een legitieme reden. Zaken als kwaliteit, arbo, milieu en veiligheid moeten optimaal zijn verankerd in het zorgsysteem van het zwembad. Iedere manager zal het onderschrijven. De andere kant van de medaille: de bezoeken van de inspectie zijn tijdrovend. Ineens moeten alle documenten op tafel. Soms is net dat ene papiertje niet direct beschikbaar, met alle ergernis van dien. De controle moet zorgvuldig zijn en vraagt van beide partijen geduld. Onwillekeurig zijn er ook de verschillen in de onderlinge verhouding: beide partijen moeten hun rol in het proces goed kennen. Vaak zijn de bezoeken ook incident gestuurd, bijvoorbeeld na een calamiteit in een zwembad. Raben is blij met het in Noord-Brabant gestarte initiatief. ‘We moeten toe naar een nieuwe manier van toezicht door de wetgever en op een volwassenen manier handhaven, met wederzijds respect en vertrouwen in elkaar.’

Transparanter
De Provincie Noord-Brabant maakte drie jaar geleden al een start met het systeemgericht toezicht. In eerste instantie werden de pijlen gericht op het reguliere bedrijfsleven, met het besef dat veel ondernemers de risico’s van hun activiteiten en de naleving van de wet- en regelgeving hebben geregeld in professionele zorgsystemen. Het accent werd verlegd van controle op regelnaleving naar de controle op het juist functioneren van het betreffende zorgsysteem. De nieuwe manier van werken werd meteen breed gedragen, bij zowel bedrijfsleven als provincie. De zeven baden van Optisport in Noord-Brabant werd vorig jaar door de provincie Noord-Brabant gevraagd aan te haken bij het initiatief. Raben voelde zich meteen aangesproken door de nieuwe aanpak. ‘Je gaat op een veel opener manier met elkaar om. Transparanter. Je dwingt elkaar om scherp te blijven op veiligheid.’

Digitale test
Het systeemgericht toezicht werd in gang gezet met een test, een hulpmiddel om te zien of de deelnemende zwembaden hun risico’s beheersen en de naleving van de door de provincie opgelegde regels en wetten goed geborgd hebben. De zwembaden kregen daardoor volgens Raben inzicht in hoe competent ze daarin zijn. De baden hebben inmiddels allemaal ook de quickscan achter de rug, de audit die de nalevingscompetenties op de locatie toetst. In uitgebreide interviews met sleutelfiguren van elk niveau van de organisatie werd de theorie van de vragenlijst kritisch tegen het licht gehouden. Iedereen kwam volgens Raben aan bod. ‘Van de badmeester tot onze eigen directeur.’ In de interviews werden tal van praktische zaken uit het zorgsysteem gelicht en gecontroleerd. Als vervolg van die nog altijd grofmazige benadering van het vraagstuk is ondertussen een zogeheten verificatieronde gestart, waarin tal van zaken op detailniveau worden behandeld. Uiteindelijk volgt een evaluatie waarin beide partijen afspraken maken over verbeterpunten, om vervolgens samen door te groeien naar een hoger niveau van naleving: intern toezicht op de naleving van wet- en regelgeving. Raben juicht de zelfregulering van harte toe. ‘Het gaat om een continu proces, waarin de provincie de voortgang en afspraken ook in de toekomst kan toetsen. De baden moeten ook op langere termijn bewijzen dat ze het vertrouwen waard zijn.’

Lees verder in ZwembadBranche #33

 
 Variopool