Impliciet leren: wat is het en hoe doe je dat?

De laatste jaren is er op het gebied van motorisch leren, instructie en feedback geven veel onderzoek gedaan. Ik vind dat enorm interessant. Ook voor de zwemles, de betekenis voor leren zwemmen is enorm. Leren kan worden gezien als het opdoen van kennis, dat bestaat uit twee soorten kennis: expliciete kennis en impliciete kennis. Expliciete kennis heeft te maken met feiten en regelswaar we ons bewust van zijn. We kunnen die feiten en regels, als er ons naar gevraagd wordt, ook vertellen. Impliciete kennis heeft te maken met kennis die we wel weten, maar veelal zonder het te beseffen. We kunnen het vaak niet onder woorden brengen, ‘we doen het gewoon’. Je zou kunnen zeggen dat expliciete kennis ‘bewuste kennis’ is en impliciete kennis ‘onbewust’.

Motorisch leren

Expliciet leren. Je kunt motorische vaardigheden leren op een expliciete of impliciete manier. Traditioneel gebruiken we vooral de expliciete manier. Als iemand een beweging nog moet leren ga je hem (uitgebreid) vertellen hoe hij dat precies moet doen. Je geeft veel expliciete instructie in de vorm van technische aanwijzingen over hoe je de armen, benen, voeten of het hoofd moet bewegen. Er wordt een behoorlijk beroep gedaan op de cognitieve processen van de leerling: de leerling moet bewust nadenken over het bewegen. Op basis van de uitleg en informatie voert een leerling de beweging uit en achteraf wordt getoetst of de beweging goed is uitgevoerd.
Impliciet leren. Bij impliciet leren weet de leerling wat hij moet doen om de taak met succes uit te voeren. Hij ‘probeert uit’ en komt er al doende achter wat wel en niet ‘werkt’. Cognitie speelt een kleine rol, informatie over het bewegen wordt veelal onbewust verwerkt. De kans op falen is klein, er is geen ‘foute manier’.

Belangrijkste ontwikkelingen:

Impliciet leren

Je kunt als lesgever impliciet leren stimuleren door:

  • Veel voorbeelden te geven en niet te veel te praten.
  • Opdrachten te geven waarbij het resultaat van de beweging voorop staat.
  • Zorgen voor opdrachten die lukken (als het lukt, hoef je er niet over na te denken).
  • Kinderen (in het begin van het leerproces) veel ruimte te geven om experimenteren.
  • Veel gevarieerde opdrachten aan te bieden (dat levert veel impliciete kennis op)(differentieel leren).
  • Gebruik te maken van verbeelding en metaforen (zwem als een reus, als een dolfijn, als een …..)(analogie leren).
  • Zuinig te zijn met expliciete uitleg over de uitvoering van de beweging (en kiezen voor een externe focus).
  • Automatisering te stimuleren door herhaling met variatie (differentieel leren).
  • Graag laat ik de de video zien die we hebben gemaakt in het kader van het project NL Zwemveilig. Wat vind je van de les die je ziet op de video? Vind je dat er sprake is van impliciet leren? Wat vind je van impliciet leren? Wat zou je er nog meer over willen weten? Ik ben heel benieuwd!

    Deze blog is geschreven door Titeke Postma. Vanuit haar bedrijf Propulz.tP inspireert ze zwembadteams om verandering in gang te zetten. Ze zet je op een creatieve en eigenzinnige manier aan het denken over het leuk(er) maken van bewegen. Zodat bewegers ‘in beweging komen’, met plezier en niet afhaken.




    Sera Dataduiker